سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

خط نسخ مغربی،به شیوه ای از خط نسخ گفته می شود که خوش نویسان و کاتبان مغرب زمین آن را می نوشته اند. در این گونه خط نسخ ،دهان حروف عین و غین و چشمه حروف ص و ض گشاده نوشته میشده است و دامن میم دارای حلقه ای متمایل به طرف راست و آغاز و انجام حروف بزرگ و دور آن ها کم بوده است. ابن خلدون از گونه خط مزبور یاد کرده و درباره زیبایی آن که به زیبایی خط مشرقی نمی رسیده سخن گفته است.

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

خط نسخ در هر منطقه ای از مقتضیات محلی تاثیر گرفت و گونه ای پیدا کرد ,طوری که مثلا نسخ “ترکی” در میان خوش نویسان ترکی با حروفی ظریف متمایل به سمت چپ رواج یافت. نسخ “عراقی” در میان خوش نویسان ماورالنهر و توابع آن با حروف باریک و کوتاه و الف ولام هایی که مانند میخ می ماند معمول شد. در “ایران” با دور مدورتر و سطح مستقیم تر و حروفی کشیده تر رواج یافت .

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

خط نسخ در طول تاریخ،از ظهور اسلام تا به امروز عهده دار انتقال اطلاعات بوده و بیشترین و مهم ترین نقش را در کتابت نسخه های خطی داشته است.کاربرد خط نسخ بیشتر در نوشتن و نگارش متون قرآن کریم است و در اولویت های بعدی ، کتب ادعیه و سپس کتب تاریخی و علمی و متون طولانی و پرحجم که توجه کاتبان را برای نوشتن این موارد به خط نسخ جلب کرد.

✅ “منبع :درآمدی بر خوشنویسی_قلیچ خانی”

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

خط کوفی چون در کوفه به تکامل می رسد و کوفه تاثیر زیادی در فراهم آوردن زمینه بازسازی و اصلاح خط عربی داشت، و به نوعی خط کوفی، وارث مردم و فرهنگ کوفه به شمار می رفت به این نام خوانده می شود، به خاطر همین وضع و ابداع خط کوفی را به امیرالمومنین نسبت می دهند.
“منبع :درآمدی بر خوشنویسی_قلیچ خانی”

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

تراش قلم گم شده خط کوفی اولیه، قلمی که قدمت آن به حدود 1400 سال قبل برمیگردد پس از قرن‌ها در سال 1372 در مخزن یکی از موزه‌های تهران یافت شد.
✅ تا پیش از آن خط کوفی را به وسیله ابزارهایی مانند شابلون می‌کشیدند و سپس داخل حروف را با جوهر پر می‌کردند.
✅ بیش از يك دهه پس از رمزگشایی از قلم گمشده خط كوفي اوّليه ، چگونگی تراش این قلم و همچنین آموزش كامل خوشنویسی، این شیوه به گونه‌اي ” مستند و علمي ” در جلد اوّل كتاب ” دانشنامه كوفي ” در سال 1384 توسط استاد محمدوحید موسوی جزایری منتشر شد.
منبع:”از الفبا تاهنر-غلامرضاراهپیما”

خط

خط

خط کوفی به دلیل شکل و حروف گرافیکی که دارد در زمینه های معماری و سفال گری و سایر هنرها مثل طرح روی سکه بسیار کاربرد داشته است . در ادوار نخست در نوشتن متن ها نیز استفاده می شد اما کم کم جای خود را به خط نسخ که خواناتر بود داد.

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

یکی از معروف ترین خطوط برخاسته از خط عربی،در جهان اسلام خط مغربی یا کوفی مغربی است.این خط دارای ظاهری درشت ،با اتصال های خالی و دوایر باز و ضمائم کم است و سادگی و خامی بدوی را در عین زیبایی با خود دارد. این خط در غرب سرزمین ایران ،از کوفی اولیه اخذ و در کشورهای مراکش، مصر، تونس، اندونزی و بخش مسلمان اسپانیا در قرون وسطی استفاده می شد و هنوز تنها خط کوفی رایج در کتابت است.
منبع:”از الفبا تاهنر-غلامرضاراهپیما”

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

ایرانیان در اواخر قرن چهارم قمری شکلی از کوفی را استفاده می کردند که با اشکال رایج متفاوت بود و تزئینات متنوع هندسی و گیاهی داشت ،کوفی تزئیینی خاص ایران است که به کوفی مشرقی هم معروف است و انواع مختلف دارد :معشق (پیچیده)،مشجر(گل دار)،مظفرمورق(برگدار)است،که در فاصله ی سطرها و حروف از نقش گل و اسلیمی پوشیده است.

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

نوع دیگر از خط کوفی وجود دارد که برای تزیین بنا و کتیبه های معماری از آن استفاده می شود که به آن کوفی معقلی گویند. این خط بوسیله طرح های شطرنجی ایجاد می شود که به آن کوفی شطرنجی نیز می گویند و با مصالحی مثل کاشی بسیار اجرا می شود.
“منبع : دست نوشته های خط کوفی_موسوی جزایری”

سیر تکامل خط در ایران

سیر تکامل خط در ایران

خط کوفی تا اواخر عصر عباسی در گستره اقلیمی و کاربر فراوانی به کار می رفته است ، از مرزهای چین تا هند و یونان و شمال آفریقا و اسپانیا . این وسعت جغرافیایی در میان خط های اسلامی تنها نصیب خط کوفی شد و سبب شد تا امروزه ده ها گونه خط کوفی با اشکال الفبایی به یادگار بماند. خط کوفی را به دو دسته ی مغربی و مشرقی تقسیم می کنند.

“منبع : دست نوشته های خط کوفی_موسوی جزایری”